Tin tức

HỌC CHỮ “CẨN” TỪ LỜI DẠY CỦA THÁNH HIỀN

Thứ bảy, 10/12/16 17:40


Cha mẹ rất nỗ lực kiếm tiền, không có thời gian gần gũi con cái, vậy chúng thân với ai hơn? Thân với thầy cô giáo dạy thêm, thân với người làm, còn mẹ thì sao? Cha mẹ có khi vì hư vinh, vì sĩ diện nên đưa con đi học thêm rất nhiều, chúng càng học càng chán ghét. Tâm cảnh như vậy, tình cảm như vậy cha mẹ có phát giác ra chăng? Có thể không phát giác ra, nên chúng ta thật sự phải dùng tâm để thấu hiểu tâm tình, nhận xét và suy nghĩ của chúng mới được. Chúng ta nhất định phải tìm ra nguyên nhân, mới dễ dàng tiến thêm bước nữa hướng dẫn chúng.

“Cẩn” ở phần này, trẻ em hiện nay sức tự chế chưa đủ, nên “cẩn” mới bắt đầu đã “triêu khởi tảo, dạ miên trì, lão dị chí, tích thử thời”. Tức là một người có thể sống theo quy luật, tuyệt đối không nên thường ngủ dậy muộn, đây cũng là sức tự chế. “Đối ẩm thực, vật giản tắc. Thực thích khả, vật quá tắc”. Trên phương diện ẩm thực chúng cũng biết cách tiết chế, đây đều là đang huấn luyện năng lực tự chế của một đứa bé.

Thứ hai là năng lực độc lập trên phương diện cuộc sống. “Trí quan phục, hữu định vị, vật loạn đốn, trí ô uế”. Tuy chỉ nói đến hai thứ y phục và mũ phải để đàng hoàng. Chúng ta có thể chỉ dạy hai điều này thôi ư? Nên dạy như thế nào? Tất cả phẩm vật, thậm chí tất cả thời gian đều phải để nó theo quy luật. Có câu “động vật quy nguyên”, những vật gì đụng đến đều nên trả lại nguyên chổ. Nhờ năng lực sinh hoạt này, nó mới hiểu làm như thế nào không để sinh hoạt trở nên lẫn lộn.

Nghe nói hiện nay có rất nhiều sinh viên nhờ người làm giặt áo quần giúp họ, giúp họ quét dọn nhà cửa, tiêu tiền của ai? Dùng tiền của cha mẹ để nhờ người đến dọn dẹp. Nên đích thực học sinh hiện nay, trong phương diện năng lực sinh hoạt thật sự cần phải tăng cường. Khi chúng tự mình không chăm sóc được mình, thì sau này trong sự nghiệp và gia nghiệp chúng có thể đảm nhận chăng? Đó là điều rất khó khăn. Chúng ta làm cha mẹ, nếu không để chúng luyện tập nhiều, tất cả mọi việc đều phải tự mình gánh vác, thử hỏi các bậc cha mẹ có thể gánh vác đến khi nào? Hiện nay có rất nhiều người kết hôn và sinh con, giao cho ai? Đều là ông bà nội chăm. Rốt cuộc ông bà nội đến khi nào mới được thanh nhàn? Tôi nghĩ có thể đến khi nhắm mắt cũng không thể thanh nhàn, cuộc sống như vậy có tốt không?

Nhìn bên ngoài thì hình như tôi đang giúp con cái, nhưng sự thật thì bậc làm cha làm mẹ không làm tròn trách nhiệm, cũng chưa học được những bản lĩnh làm sao để làm tròn bổn phận. Vì vậy chúng ta nên đem công việc mà các con nên làm, để cho chúng làm, như vậy cuộc đời chúng mới sống một cách thực tế, mới không hổ thẹn với lòng, như vậy mới viên mãn.

Năng lực thứ ba là năng lực làm việc. “Sự vật mang, mang đa thác. Vật úy nan, vật kinh lược. Sự phi nghi, vật khinh nặc. Cẩu khinh nặc, tiến thoái thác”, đây đều là năng lực làm việc. Nên phần “cẩn” này cũng có mấy phương diện có thể nâng cao năng lực của trẻ.

Tiếp theo chúng ta thảo luận từng câu từng câu trong của kinh văn. “Triêu khởi tảo, dạ miên trì, lão dị chí, tích thử thời. Thần tất quán, kiêm sấu khẩu, tiện niệu hồi, triếp tịnh thủ”.Đề cập đến thời gian này, các bậc thánh triết ngày xưa rất coi trọng thời gian. Câu nói quen thuộc nhất là:“một tấc thời gian một tấc vàng, tấc vàng khó mua tấc thời gian”. Nói là nói như vậy, nhưng quý vị có cảm giác này chăng? Có có cảm giác nàyhay không? Có, chúng ta thử hỏi xem đứa bé mười mấy tuổi, nó có cảm giác này hay không? Rất khó khăn. Một người vì sao lại quý trọng thời gian như vậy? Chúng ta thấy rất nhiều người đọc sách ngày xưa lưu danh thanhsử, đối với thời gian đều vô cùng trân quý.

Ví dụ như Tư Mã Quang, Tư mã Quang dùng thời gian 19 năm hoàn thành một bộ sách vô cùng quan trọng, gọi là Tư Trị Thống Giám. Ông ta vì sợ mình ngủ quá nhiều, nên dùng gỗ làm một cái gối hình tròn. Gối hình tròn khi ngủ sẽ ra sao? Chỉ cần hơi nghiêng một chút, lập tức bị trượt xuống. Ông chỉ cần tỉnh lại, đã nghỉngơi một chút liền lập tức tiếp tục làm việc. Vì có tinh thần thái độ như vậy, nên ông toàn tâm toàn ý hoàn thành tác phẩm lớn này. Động lực nào khiến ông thà ngủ ít cũng phải làm việc nhiều? Các bạn, động lực gì? Động lực vì quốc gia, động lực vì tạo phước cho con cháu mai sau. Bởi lịch sử như một tấm gương vậy, chỉ cần chúng chịu đọc nhuần nhuyễn cuốn Tư Trị Thông Giám, tin rằng cuộc sống sẽ giảm đi rất nhiều những sai lầm không cần thiết. Có câu “kiến vãng năng tri lai”, chính là vì ông có sứ mạng này, mới có thể thúc đẩy ông tích cực tinh tấn như vậy, để làm bộ sách này thật tốt.

Ông Vương Dương Minh từng đề cập đến, một người “chí bất lập, vô dĩ thành sự”. Một người không lập chí, trong đời này có thể làm việc tốt chăng? Không thể. Biết quý trọng thời gian, đầu tiên phải lập định chí hướng cuộc đời trước. Đời người rất ngắn ngủi, chúng ta vận dụng sinh mạng ngắn ngủi này, phải không phụ công ơn dưỡng dục của cha mẹ, xứng đáng với sự quan tâm chăm sóc của anh chị em, xứng đáng với sự nhắc nhở của rất nhiều trưởng bối trong quá trình trưởng thành, xứng đáng với đất nước đã chiếu cố rất nhiều cho chúng ta. Nên một người, mỗi niệm đều nhớ đến những ân đức này, họ sẽ tận tâm tận lực hiếu thảocha mẹ, thương yêuhuynh đệ, tiến thêm một bước là cống hiến cho xã hội. Vì thế một người nếu họ có thể quý trọng thời gian, phải bắt đầu từ việc cung kính người khác. Họ đối với cha mẹ, đối với người quan tâm mình đều cung kính, họ sẽ không muốn chà đạp mình, khiến những người quan tâm họ thương tâm đau lòng. Một người biết hoàn thành bổn phận, sứ mạng của cuộc đời mình, không ai hối thúc họ, họ cũng bước nhanh về phía trước. Người thường lơ là với thời gian, chính là không đủ độ mẫn cảm đối với thời gian một đi không trở lại. Có một bậc trí huệ từng nói, một người từ khi sanh ra chỉ có một việc chưa hề dừng lại, việc nào? Chính là từ khi sanh ra không ngừng hướng về con đường lớn tử vong tiến bước, xưa nay chưa hề dừng lại.

Nguồn: Hạnh Phúc Nhân Sinh (Đệ Tử Quy)


Các tin cũ hơn